Google Cloud Platform (GCP) — Kurumsal Bulut Mimarisi, DevOps, Yapay Zekâ ve Siber Güvenlik Eğitimi

İş hedefleri ve teknik hedefler arasındaki ilişkiyi kurma, bu hedefleri mimari kararlara dönüştürme. Fonksiyonel ve fonksiyonel olmayan gereksinimlerin (performans, güvenlik, ölçeklenebilirlik vb.) tespiti ve analizi. SLA (Service Level Agreement), SLO (Service Level Objective) ve SLI (Service Level Indicator) kavramları, bunların mimari tasarım üz

Loose coupling (gevşek bağlılık) ve yüksek bağımlılıkların azaltılması, modüler ve esnek sistemler tasarlama. Stateless (durumsuz) uygulama tasarımı, ölçeklenebilirliği ve hata toleransını artırma. Idempotency (tekrarlanabilirlik) ve güvenli yeniden deneme (safe retry) desenleri. API tabanlı entegrasyon, servisler arası iletişimi standartlaştırma.

C4 Model (Context, Container, Component ve Code) ile mimariyi farklı soyutlama seviyelerinde görselleştirme. Deployment ve network diyagramları oluşturma. Architecture Decision Record (ADR) kullanımı, mimari kararların gerekçelerini, varsayımlarını ve sonuçlarını belgeleme. Varsayımlar, kısıtlar ve ödünleşimler (trade-offs) analizi. Risk kaydı ve t

Güvenlik ve güvenilirlik (reliability) prensipleri. Performans ve maliyet optimizasyonu. Bakım kolaylığı (maintainability) ve operasyonel yükün azaltılması. Ölçeklenebilirlik (scalability) ve esneklik. Taşınabilirlik (portability) ve sağlayıcı bağımlılığı (vendor lock-in) riskinin yönetimi.

Organization node: Google Cloud kaynaklarının en üst seviye yönetim birimi, kurumsal yönetişim için önemi. Folder yapısı: Kaynakları mantıksal gruplara ayırma, departman veya proje bazında izolasyon ve yönetim. Project yaşam döngüsü: Proje oluşturma, yönetme, silme ve kurtarma süreçleri. Resource ilişkileri ve kapsamları: Kaynakların hiyerarşi için

Organization kurulumu ve yönetim sorumlulukları: Kurumsal hesap yapısının oluşturulması ve ana yönetim rolleri. Merkezi kimlik ve erişim yaklaşımı: Google Workspace veya Cloud Identity ile entegrasyon, tekil oturum açma (SSO). Ağ mimarisi ve ortak ağ servisleri: Shared VPC, VPN/Interconnect ile hibrit bağlantılar. Merkezi loglama ve güvenlik görünü

Organization Policy Service: Kurumsal politikaların uygulanması ve kaynak davranışlarının kontrolü. İzin verilen kaynak bölgeleri için politika tasarımı: Veri yerleşimi ve uyumluluk gereksinimleri. Public IP ve dış erişim politikaları: Güvenlik risklerini azaltmak için dışarıya açık IP adreslerinin kısıtlanması. Kaynak oluşturma ve paylaşım sınırla

Principal (kimlik), role (rol), permission (izin) ve resource (kaynak) arasındaki ilişkiler. Basic roles (temel roller), predefined roles (önceden tanımlanmış roller) ve custom roles (özel roller) arasındaki farklar ve kullanım senaryoları. Allow policy (izin politikası) ve IAM binding (IAM bağlama) mekanizmaları. Resource inheritance (kaynak devra

Service Account oluşturma ve rol atama, uygulamaların ve otomasyonların kimlik doğrulaması için kullanımı. Uygulamaların kimlik doğrulaması için Service Account'ların nasıl kullanıldığı. Service Account impersonation (Service Account kimliğine bürünme) ve güvenli kullanım senaryoları. Uzun ömürlü anahtarların (Service Account keys) riskleri ve anah

Google Workspace veya Cloud Identity ile entegrasyon, merkezi kimlik yönetimi. Grup tabanlı yetkilendirme, erişim yönetimini basitleştirme. Geliştirici, operasyon, güvenlik ve denetçi rolleri için örnek yetki modelleri. Acil durum erişimi (break-glass access) ve yönetimi. Geçici yetkilendirme (temporary access) ve Just-in-Time erişim. Erişim incele

Machine family (makine ailesi) ve machine type (makine tipi) seçimi, iş yükü gereksinimlerine göre optimizasyon. CPU, bellek ve işlemci mimarisi (Intel, AMD, ARM) seçenekleri. General-purpose (genel amaçlı), compute-optimized (işlemci optimize edilmiş) ve memory-optimized (bellek optimize edilmiş) iş yükleri için uygun VM tipleri. GPU destekli sana

Instance templates (örnek şablonları) ve managed instance groups (yönetilen örnek grupları) ile ölçeklenebilirlik ve otomatik dağıtım. Startup (başlangıç) ve shutdown (kapanış) script'leri, VM'lerin otomatik yapılandırılması. SSH ve OS Login ile güvenli erişim yönetimi. OS patch yönetimi ve güvenlik güncellemeleri. Image oluşturma ve standartlaştır

VM erişim sınırları ve ağ izolasyonu. Harici IP ihtiyacının değerlendirilmesi ve güvenlik riskleri. Servis kimliği (Service Account) ve metadata güvenliği. Disk şifreleme seçenekleri (Google tarafından yönetilen, müşteri tarafından yönetilen anahtarlar). Yedekleme ve snapshot politikaları, veri koruma stratejileri. Kapasite, disk performansı ve dar

VPC (Virtual Private Cloud) ağları ve subnet'ler, mantıksal ağ segmentasyonu. Global VPC ve bölgesel subnet yaklaşımı, ağ tasarımında esneklik. CIDR (Classless Inter-Domain Routing), IP planlama ve subnet büyümesi stratejileri. Private IP (özel IP) ve external IP (harici IP) adresleri, kullanım senaryoları ve güvenlik etkileri. Route (yönlendirme)

VPC firewall rules (güvenlik duvarı kuralları), ingress (gelen) ve egress (giden) trafik kontrolü. Network tag (ağ etiketi) ve service account (hizmet hesabı) hedeflemesi ile dinamik firewall kuralları. Hiyerarşik firewall politikaları (Hierarchical Firewall Policies) ile kurumsal düzeyde güvenlik yönetimi. Cloud NAT (Network Address Translation) i

Application Load Balancer (Uygulama Yük Dengeleyici) ve proxy tabanlı trafik yönetimi. Network Load Balancer (Ağ Yük Dengeleyici) kullanım alanları ve TCP/UDP trafik yönetimi. Internal (dahili) ve external (harici) load balancing seçenekleri. Global ve regional dağıtım seçenekleri, yüksek erişilebilirlik ve performans. Health check (sağlık kontrolü

HA VPN (Yüksek Erişilebilir VPN) ile şirket içi ağlar ve Google Cloud arasında güvenli tüneller. Cloud Interconnect (Bulut Bağlantısı) ile yüksek bant genişliği ve düşük gecikmeli özel bağlantılar. Cloud Router ve BGP (Border Gateway Protocol) temelleri, dinamik yönlendirme. Veri merkezi ile Google Cloud bağlantısı stratejileri. AWS veya Azure ile

Bucket (kova) ve object (nesne) modeli, nesne depolamanın temel prensipleri. Standard, Nearline, Coldline ve Archive depolama sınıfları, maliyet ve erişim gereksinimlerine göre seçim. Bucket konumlandırması (regional, multi-regional, dual-regional), veri yerleşimi ve erişilebilirlik. IAM (Identity and Access Management) ve erişim kontrolü, nesne se

Persistent Disk (kalıcı disk) ve Hyperdisk, VM'ler için blok depolama seçenekleri. Filestore (yönetilen dosya depolama), NFS tabanlı paylaşılan dosya sistemleri. NetApp Volumes (NetApp Hacimleri), gelişmiş dosya depolama çözümleri. Performans, IOPS (saniye başına giriş/çıkış işlemleri) ve throughput (veri aktarım hızı) metrikleri. Paylaşılan dosya

Şifreleme (encryption) ve müşteri yönetimli anahtarlar (Customer-Managed Encryption Keys CMEK), veri güvenliği. Veri saklama süreleri ve yasal uyumluluk. Yedekleme ve arşivleme politikaları, felaket kurtarma planlaması. Veri silme ve yaşam döngüsü yönetimi. Bölgesel kopyalar ve kurtarma, yüksek erişilebilirlik. Veri aktarımında bütünlük kontrolü (i

Cloud SQL: MySQL, PostgreSQL ve SQL Server seçenekleri, yönetilen ilişkisel veritabanı hizmeti. AlloyDB for PostgreSQL: Yüksek performanslı ve tam uyumlu PostgreSQL veritabanı. Spanner: Küresel ölçekte dağıtık ilişkisel veri mimarisi, güçlü tutarlılık garantileri. Transaction (işlem), isolation (izolasyon) ve consistency (tutarlılık) kavramları, AC

Firestore: Doküman tabanlı uygulamalar için esnek ve ölçeklenebilir NoSQL veritabanı. Bigtable: Yüksek hacimli ve düşük gecikmeli erişim gerektiren analitik ve operasyonel iş yükleri için. Memorystore: Cache (önbellek) ve bellek içi veri depolama (Redis, Memcached). Veri modelleme ve erişim örüntüleri (access patterns), NoSQL veritabanı tasarımı. P

İlişkisel ve NoSQL veri modelinin karşılaştırılması, kullanım senaryoları. Veri hacmi, transaction (işlem) ve latency (gecikme) gereksinimlerine göre veritabanı seçimi. Database Migration Service (Veritabanı Geçiş Hizmeti) ile mevcut veritabanlarını Google Cloud'a taşıma. Şema uyumluluğu ve veri dönüşümü. Veri doğrulama ve tutarlılık kontrolleri, g

Container ve sanal makine farkı, containerizasyonun avantajları. Image layer (katman) ve container lifecycle (yaşam döngüsü). Dockerfile ve çok aşamalı build (multi-stage build) ile optimize edilmiş imajlar oluşturma. Image boyutunu azaltma teknikleri ve performans etkileri. Registry (kayıt defteri) ve image tagging (imaj etiketleme) stratejileri.

Standard ve Autopilot seçenekleri, yönetim kolaylığı ve maliyet karşılaştırması. Cluster (küme) ve node pool (düğüm havuzu) yönetimi. Pod, Deployment, StatefulSet ve DaemonSet gibi temel Kubernetes objeleri. Service, Ingress ve Gateway API ile uygulama erişimi ve trafik yönetimi. ConfigMap ve Secret (gizli bilgi) yönetimi. Resource requests (kaynak

Çok ortamlı cluster tasarımı (dev, test, prod). Bölgesel cluster (regional cluster) ve yüksek erişilebilirlik stratejileri. Upgrade (yükseltme) ve sürüm yönetimi. Pod disruption budget (pod kesinti bütçesi) ile uygulama sürekliliği. Rolling update (kayan güncelleme), canary (kanarya) ve blue-green deployment (mavi-yeşil dağıtım) stratejileri. Helm

Container tabanlı serverless uygulamalar, esneklik ve ölçeklenebilirlik. Revision (revizyon) ve trafik yönetimi, güvenli dağıtım stratejileri. Minimum ve maksimum instance (örnek) ayarları, maliyet optimizasyonu ve performans. Concurrency (eşzamanlılık) ve timeout (zaman aşımı) ayarları. Kimlik doğrulamalı ve herkese açık servisler, erişim kontrolü

App Engine kullanım alanları (Standard ve Flexible ortamlar). Cloud Run functions ve olay odaklı işlevler, hafif iş yükleri için. Eventarc ile olay yönlendirme, servisler arası iletişim. Cloud Tasks ve Cloud Scheduler ile kontrollü iş kuyruğu ve zamanlanmış görevler. Pub/Sub ile asenkron işleme, mesajlaşma mimarileri. İşlem süresi ve retry (yeniden

REST (Representational State Transfer) ve gRPC (Google Remote Procedure Call) API tasarım prensipleri. API Gateway ile API'lerin merkezi yönetimi, güvenlik ve performans. Apigee ile API lifecycle (yaşam döngüsü) ve yönetimi, kurumsal API stratejileri. OAuth 2.0 ve OpenID Connect ile kimlik doğrulama ve yetkilendirme. Rate limiting (hız sınırlama) v

Monolitik, modüler monolit ve mikroservis mimarileri arasındaki farklar, avantajları ve dezavantajları. Katmanlı mimari (layered architecture), Clean Architecture ve Domain-Driven Design (DDD) prensipleri. REST API, gRPC ve asenkron iletişim desenleri. API Gateway ve servisler arası iletişim stratejileri. Stateless (durumsuz) servisler ve merkezi d

Google Cloud CLI (gcloud) ve API erişimi, komut satırı araçları. Python ve C# istemci kütüphaneleri ile Google Cloud servislerine programatik erişim. Application Default Credentials (ADC) ve kimlik doğrulama mekanizmaları. Yerel geliştirme ve üretim kimlikleri, güvenlik pratikleri. API etkinleştirme ve izin yönetimi (IAM). Bağlantı havuzları (conne

Declarative (bildirimsel) ve imperative (zorunlu) yaklaşım arasındaki farklar. Terraform kaynakları (resources), provider (sağlayıcı) ve data source (veri kaynağı) kavramları. Variable (değişken), output (çıktı) ve local değerler (local values) kullanımı. Modül geliştirme ve modüllerin yeniden kullanılması, kod tekrarını azaltma. Terraform state (d

Project (proje) ve API yönetimi, Terraform ile Google Cloud projelerini yapılandırma. VPC (Virtual Private Cloud), subnet (alt ağ) ve firewall (güvenlik duvarı) kaynakları. Compute Engine (sanal makine) ve Cloud Run (serverless konteyner) kaynakları. Cloud Storage (nesne depolama) ve IAM (Kimlik ve Erişim Yönetimi) kaynakları. Cloud SQL (yönetilen

State dosyası erişim güvenliği, hassas verilerin korunması. Secret (gizli bilgi) değerlerinin state'e sızma riski ve önleme yöntemleri. Terraform plan incelemesi (plan review) ve değişiklik onayı. İdempotency (tekrarlanabilirlik) ve tekrar üretilebilirlik (reproducibility). Modül sürümleme (module versioning) ve bağımlılık yönetimi. Drift düzeltme

Continuous Integration (Sürekli Entegrasyon), Continuous Delivery (Sürekli Teslimat) ve Continuous Deployment (Sürekli Dağıtım) kavramları. Branch stratejileri (Gitflow, Trunk-Based Development) ve pull request (çekme isteği) iş akışları. Build (derleme), test, package (paketleme) ve deploy (dağıtım) aşamaları. Artifact (yapıt) üretimi ve sürümleme

Cloud Build: Sürekli entegrasyon ve dağıtım için yönetilen hizmet. Artifact Registry: Konteyner imajları ve diğer yapıtlar için evrensel paket yöneticisi. Cloud Deploy: Çoklu ortam ve aşamalı dağıtımlar için yönetilen hizmet. Cloud Run ve GKE (Google Kubernetes Engine) dağıtım hedefleri. GitHub entegrasyonu ve diğer kaynak kontrol sistemleriyle çal

SAST (Static Application Security Testing) ve dependency scanning (bağımlılık taraması). Container image scanning (konteyner imaj taraması) ve güvenlik açığı tespiti. Secret scanning (gizli bilgi taraması) ve hassas verilerin sızmasını önleme. SBOM (Software Bill of Materials) ve yazılım tedarik zinciri güvenliği. İmzalama (signing), provenance (kö

Rolling deployment (kayan dağıtım). Blue-green deployment (mavi-yeşil dağıtım). Canary release (kanarya sürümü). Feature flag (özellik bayrağı) kullanımı. Otomatik smoke test (duman testi). Rollback (geri alma) ve ileri düzeltme (roll-forward) stratejileri. Sürüm uyumluluğu ve veritabanı migration (geçiş) yönetimi.

Synchronous (senkron) ve asynchronous (asenkron) iletişim arasındaki farklar, kullanım senaryoları. Event-driven architecture (olay odaklı mimari) prensipleri ve avantajları. Producer (üretici), consumer (tüketici), topic (konu) ve subscription (abonelik) kavramları. Pub/Sub mesajlaşma modeli, yayınla-abone ol (publish-subscribe) mekanizması. Event

Acknowledgement (onay) ve retry (yeniden deneme) mekanizmaları, mesaj kaybını önleme. Dead-letter queue (DLQ ölü harf kuyruğu) ve hata yönetimi. Duplicate message (yinelenen mesaj) ve idempotency (tekrarlanabilirlik) desenleri. Sıralama garantileri (ordering guarantees) ve ordering key (sıralama anahtarı). At-least-once (en az bir kez) ve ilgili te

E-ticaret sipariş akışı gibi gerçek dünya senaryolarında mesajlaşma kullanımı. ERP (Kurumsal Kaynak Planlaması), CRM (Müşteri İlişkileri Yönetimi) ve harici API entegrasyonları. Batch (toplu) ve event streaming (olay akışı) karşılaştırması, kullanım senaryoları. API ile mesajlaşma arasında seçim kriterleri. Saga (dağıtık işlem) ve dağıtık iş akışla

Zero Trust (Sıfır Güven) yaklaşımı, her erişim isteğini doğrulama. Defense in Depth (Derinlemesine Savunma), çok katmanlı güvenlik stratejileri. Least privilege (En az ayrıcalık) ilkesi, yetkileri minimumda tutma. Separation of duties (Görev ayrılığı), yetki çakışmalarını önleme. Varsayılan olarak güvenli yapılandırma (Secure by default). Güvenli v

Google tarafından yönetilen şifreleme (Google-managed encryption), varsayılan şifreleme. Cloud KMS (Key Management Service), anahtar yönetimi. Cloud HSM (Hardware Security Module), donanım tabanlı anahtar koruması. Customer-managed encryption keys (CMEK), müşteri tarafından yönetilen şifreleme anahtarları. Secret Manager, hassas bilgilerin güvenli

Private Google Access ve Private Service Connect, özel ağ üzerinden Google servislerine erişim. VPC Service Controls (VPC SC), hassas verilerin sızmasını önleme. Cloud Armor, DDoS koruması ve WAF (Web Application Firewall) yetenekleri. Cloud NGFW (Next-Generation Firewall) ve Cloud IDS (Intrusion Detection System). Identity-Aware Proxy (IAP), uygul

Security Command Center (SCC), merkezi güvenlik yönetimi ve tehdit algılama. Cloud Audit Logs (denetim kayıtları), tüm etkinliklerin izlenmesi. Güvenlik bulguları (security findings) ve risk önceliklendirme. Google Security Operations (SecOps), güvenlik olaylarına müdahale. SIEM/SOAR entegrasyon kavramları. Olay müdahale süreci (incident response p

Metrics (metrikler), logs (kayıtlar) ve traces (izler) arasındaki farklar ve birbirlerini tamamlama şekilleri. Structured logging (yapılandırılmış loglama) ve logların etkin analizi. Correlation ID (korelasyon kimliği) ve dağıtık izleme (distributed tracing) ile mikroservis mimarilerinde hata tespiti. Cloud Monitoring: Metrik toplama, görselleştirm

Service Level Indicator (SLI Hizmet Seviyesi Göstergesi): Hizmetin performansını ölçen nicel bir ölçüt. Service Level Objective (SLO Hizmet Seviyesi Hedefi): SLI'lar için belirlenen hedef değerler. Service Level Agreement (SLA Hizmet Seviyesi Anlaşması): Müşteriye verilen resmi taahhütler. Error budget (Hata bütçesi): SLO'dan sapmaya izin verilen m

Dashboard tasarımı: Metrikleri ve logları anlamlı bir şekilde görselleştirme. Metrik eşikleri ve dinamik alarmlar. Log tabanlı metrikler: Loglardan özel metrikler oluşturma. Dağıtık sistemlerde gecikme analizi. Kapasite ve kaynak darboğazları tespiti. Hata bütçesi ve değişiklik yönetimi. Runbook (operasyonel kılavuz) ve operasyon prosedürleri. Chao

High Availability (HA Yüksek Erişilebilirlik) ve Fault Tolerance (Hata Toleransı) arasındaki farklar. Redundancy (yedeklilik) ve failure domain (hata alanı) kavramları. Single point of failure (tek hata noktası) tespiti ve önlenmesi. RTO (Recovery Time Objective Kurtarma Süresi Hedefi) ve RPO (Recovery Point Objective Kurtarma Noktası Hedefi) tanım

Backup and restore (yedekleme ve geri yükleme) stratejileri. Pilot light (pilot ışık) felaket kurtarma deseni. Warm standby (sıcak bekleme) felaket kurtarma deseni. Hot standby (sıcak bekleme) ve active-active (aktif-aktif) mimariler. Veritabanı replikasyonu (replication) ve senkronizasyon. Yedekleme ve geri yükleme testleri, DR planının doğrulanma

İş etki analizi (Business Impact Analysis BIA), kritik iş fonksiyonlarının belirlenmesi. Kritik servis sınıflandırması. Kurtarma sıralaması (recovery order) ve bağımlılıkların yönetimi. DR runbook (felaket kurtarma kılavuzu) oluşturma. Kurtarma tatbikatları (DR drills) ve düzenli testler. Veri bütünlüğü doğrulaması (data integrity verification). Ol

Uygulama envanteri: Mevcut uygulamaların listesi, işlevleri ve bağımlılıkları. Bağımlılık haritası: Uygulamalar, veritabanları ve altyapı arasındaki ilişkiler. Veri tabanı ve dosya sistemi analizi: Veri hacmi, büyüme hızı, erişim desenleri. İşletim sistemi ve lisans gereksinimleri: Mevcut lisansların buluta taşınabilirliği. Ağ ve DNS bağımlılıkları

Rehost (Lift and Shift): Uygulamaları olduğu gibi buluta taşıma. Replatform (Lift and Reshape): Uygulamaları bulut platformuna uyarlayarak taşıma. Refactor (Re-architect): Uygulamaları bulut-native mimariye dönüştürme. Repurchase (Drop and Shop): Mevcut uygulamaları SaaS çözümleriyle değiştirme. Retain (Revisit): Bazı uygulamaları şirket içinde tut

Google Cloud Migration Center: Geçiş süreçlerini kolaylaştıran araçlar ve hizmetler. Taşıma öncesi keşif ve değerlendirme (discovery and assessment). Proof of Concept (PoC): Küçük ölçekli geçiş denemeleri. Veri transferi ve doğrulama: Veri bütünlüğünün sağlanması. Cutover (geçiş) ve geri dönüş planı (rollback planı). Kesinti penceresi (downtime win

OLTP (Online Transaction Processing) ve OLAP (Online Analytical Processing) sistemleri arasındaki farklar. Data warehouse (veri ambarı), data lake (veri gölü) ve lakehouse yaklaşımları. Batch processing (toplu işleme) ve stream processing (akış işleme) karşılaştırması. ETL (Extract, Transform, Load) ve ELT (Extract, Load, Transform) metodolojileri.

Dataset (veri kümesi), table (tablo), view (görünüm) ve materialized view (somutlaştırılmış görünüm) kavramları. SQL ile analitik sorgular, gelişmiş sorgulama teknikleri. Partitioning (bölümleme) ve clustering (kümeleme), sorgu performansını optimize etme. Sorgu maliyetleri ve performans optimizasyonu. BigQuery ML kullanım alanları, makine öğrenimi

Pub/Sub ile olay toplama (event ingestion), gerçek zamanlı veri akışları. Dataflow ve Apache Beam, veri işleme pipeline'ları. Datastream ile değişiklik verisi yakalama (Change Data Capture CDC). Dataproc ve Spark, büyük veri işleme ve analizi. Dataform ile SQL tabanlı dönüşümler, veri ambarı otomasyonu. Cloud Storage üzerinde veri katmanları (raw,

Looker ile iş zekâsı (Business Intelligence BI) ve veri görselleştirme. Veri erişim katmanları ve güvenlik. Kişisel verilerin korunması (KVKK, GDPR) ve uyumluluk. Hassas veri keşfi ve sınıflandırması (Data Loss Prevention DLP). Data lineage (veri kökeni) ve veri akışının izlenmesi. Veri kalitesi ölçütleri ve doğrulama. Veri platformu maliyetlerinin

AI (Yapay Zekâ), machine learning (Makine Öğrenmesi) ve deep learning (Derin Öğrenme) arasındaki farklar. Eğitim (training), doğrulama (validation) ve çıkarım (inference) süreçleri. Model seçimi ve değerlendirme metrikleri. GPU (Grafik İşlem Birimi) ve TPU (Tensor İşlem Birimi) kullanım alanları. Embedding (gömme) ve vektör temsilleri (vector repre

Vertex AI platformunun mimarideki rolü, uçtan uca ML yaşam döngüsü yönetimi. Gemini modelleri ve model seçimi, çok modlu yetenekler. Model API'leri ve istemci entegrasyonu. Model değerlendirme ve deney yönetimi (experiment tracking). Prompt tasarımı (prompt engineering) ve optimizasyonu. Structured output (yapılandırılmış çıktı) ve araç çağırma (to

Kurumsal dokümanların toplanması ve ön işlenmesi. Metin çıkarımı (text extraction) ve parçalama (chunking). Embedding üretimi ve vektör veritabanları (vector databases). Vektör arama ve semantik retrieval (anlamsal geri çağırma). Metadata filtreleri (üst veri filtreleri). Retrieval kalitesinin ölçülmesi. Kaynak gösterme (citation) ve cevap doğrulam

Agent (ajan) ve workflow (iş akışı) ayrımı. Tool calling (araç çağırma) ve fonksiyon çağrıları (function calls). Fonksiyon çağrıları ve API entegrasyonları. Oturum ve durum yönetimi (session and state management). Yetki sınırları (permission boundaries). İnsan onayı gerektiren işlemler. Agent değerlendirme ve izleme. Prompt injection (prompt enjeks

Model ve prompt sürümleme (versioning). Veri ve model değerlendirme. Test setleri ve regresyon testleri. Model gözlemlenebilirliği (model observability). Model Armor ve uygun güvenlik kontrolleri. AI harcamalarının ölçülmesi (FinOps for AI). Veri gizliliği ve model kullanım politikaları.

Pay-as-you-go (kullandıkça öde) fiyatlandırma modeli. Kaynak başına maliyet unsurları (Compute, Storage, Networking, Database). Veri çıkış trafiği (egress) maliyetleri. Log saklama ve analiz maliyetleri. Serverless ölçekleme maliyetleri (Cloud Run, Cloud Functions). BigQuery sorgu maliyetleri. GPU/TPU maliyetleri.

Billing account (faturalandırma hesabı) ve proje ilişkisi. Budget (bütçe) ve alert (uyarı) oluşturma. Cost breakdown (maliyet dökümü) ve detaylı analiz. Labels (etiketler) ve maliyet dağıtımı (cost allocation). BigQuery billing export (faturalandırma verilerini BigQuery'ye aktarma). Takım ve uygulama bazında maliyet takibi. Forecast (tahmin) ve har

Right-sizing (doğru boyutlandırma): Kaynakları iş yüküne göre optimize etme. Autoscaling (otomatik ölçekleme): Dinamik kaynak tahsisi. Spot VM kullanım senaryoları: Kesintiye toleranslı iş yükleri için maliyet tasarrufu. Cloud Run instance ayarları: Minimum/maksimum örnekler ve eşzamanlılık. Storage lifecycle (depolama yaşam döngüsü) yönetimi. Log

Kullanıcı başına maliyet (cost per user). İşlem başına maliyet (cost per transaction). API çağrısı başına maliyet (cost per API call). AI token ve model çağrısı maliyeti. Ortam bazında maliyet dağıtımı (dev, test, prod). Aylık ve yıllık TCO (Toplam Sahip Olma Maliyeti) hesaplamaları. Maliyet hedeflerine göre mimari alternatifler.

İş mimarisi ve teknik mimari ilişkisi, iş hedeflerini teknolojiye dönüştürme. İş yetenekleri (business capabilities) ve uygulama portföyü (application portfolio) analizi. Sistem bağlamı (system context) ve entegrasyon sınırları (integration boundaries). Uygulama ve veri sahipliği (ownership). Ortak platform servisleri (shared platform services) ve

On-premises (şirket içi) ve Google Cloud entegrasyonu stratejileri. AWS, Azure ve Google Cloud arasında iş yükü dağıtımı (workload distribution). Bağlantı ve DNS stratejileri (DNS resolution, global load balancing). Kimlik federasyonu (identity federation) ve tekil oturum açma (SSO). Veri replikasyonu (replication) ve gecikme (latency) yönetimi. Bu

Three-tier architecture (üç katmanlı mimari). Microservices (mikroservisler) mimarisi. Event-driven architecture (olay odaklı mimari). API-first (API öncelikli) yaklaşım. CQRS (Command Query Responsibility Segregation) ve event sourcing (olay kaynaklama) kullanım alanları. Distributed cache (dağıtık önbellek). Multi-region active-passive (çok bölge

Build versus buy (yap ya da al) kararları. Managed service versus self-managed (yönetilen servis mi, kendi yönettiğin mi) kararları. Standartlaştırma ve özel çözümler arasındaki denge. Risk, maliyet ve teknik borç (technical debt) yönetimi. Mimari yaşam döngüsü (architecture lifecycle). Değişiklik ve geçiş yol haritası (roadmap). Mimari uyumluluk v

İş gereksinimlerine uygun çözüm seçimi ve gerekçelendirme. Teknik ve fonksiyonel gereksinimlerin analizi ve mimariye yansıtılması. Performans, maliyet, süreklilik ve güvenlik arasındaki ödünleşimler. Compute, storage, networking ve database servislerinin doğru seçimi. Hibrit ve multicloud gereksinimlerinin mimariye entegrasyonu. Geçiş planlaması ve

Ağ topolojileri (VPC, Shared VPC, peering) ve IP planlaması. Compute kaynakları (Compute Engine, GKE, Cloud Run) ve yönetim stratejileri. Depolama ve veri yaşam döngüsü yönetimi (Cloud Storage, Persistent Disk, Filestore). Kubernetes ve container orkestrasyonu (GKE Standard/Autopilot). Infrastructure as Code (Terraform) ile altyapı otomasyonu. Kayn

IAM ve kaynak hiyerarşisi ile erişim kontrolü. Anahtar ve secret yönetimi (Cloud KMS, Secret Manager). Ağ segmentasyonu (VPC Firewall, Network Policy) ve izolasyon. Denetim kayıtları (Cloud Audit Logs) ve güvenlik izleme. Veri gizliliği ve saklama (Data Residency, Retention Policy). Organization Policy ile kurumsal politikaların uygulanması. VPC Se

CI/CD ve test stratejileri (Cloud Build, Cloud Deploy, DevSecOps). Sorun giderme ve kök neden analizi (Postmortem). İş sürekliliği ve felaket kurtarma (RTO/RPO, DR stratejileri). Operasyonel maliyet optimizasyonu (FinOps, Right-sizing, Committed Use Discounts). Kapasite ve kaynak optimizasyonu. Paydaş yönetimi ve değişim yönetimi. Üretim güvenilirl

Uygulama dağıtımı (Cloud Run, GKE, App Engine). API tasarımı ve yönetimi (API Gateway, Apigee). Google Cloud CLI ve istemci kütüphaneleri ile programatik yönetim. Loglama, metrikler, izleme ve alarm (Cloud Logging, Monitoring, Trace). Release management (yayın yönetimi) ve dağıtım stratejileri. Operasyonel kalite kontrolleri. Mimari ve operasyon do

Her vaka aşağıdaki adımlarla çözülecektir: 1. İş problemini ve başarı ölçütlerini belirleme. 2. Kısıtları ve teknik gereksinimleri çıkarma. 3. Mevcut mimarideki riskleri belirleme. 4. En az iki çözüm alternatifi oluşturma. 5. Maliyet, güvenlik ve güvenilirliği karşılaştırma. 6. En uygun mimariyi gerekçeleriyle seçme. 7. Geçiş ve operasyon planını h

Örnek olarak büyümekte olan bir e-ticaret şirketinin mevcut uygulamasını Google Cloud üzerinde yeniden tasarlayalım. Sistem aşağıdaki bileşenlerden oluşacaktır: Web uygulaması ve REST API. Kullanıcı kimlik doğrulama ve yetkilendirme. Sipariş ve stok yönetimi. İlişkisel veritabanı. Ürün görselleri ve dokümanlar için nesne depolama. Asenkron sipariş

Kullanıcılar ve istemciler Web uygulaması · Mobil uygulama · Yönetim paneli Cloud DNS · Load Balancing · Cloud Armor Alan adı, trafik dağıtımı ve uygulama katmanı koruması Cloud Run Web API ve arka plan servisleri Pub/Sub Asenkron sipariş olayları Cloud SQL İlişkisel sipariş ve müşteri verileri Cloud Storage Görseller ve dosyalar Güvenlik ve operas

1. Analiz: İş hedefleri, kullanıcı sayısı, trafik, veri hacmi ve bütçe gereksinimleri. 2. Tasarım: Mimari diyagramlar, servis seçimi, güvenlik sınırları ve ADR kayıtları. 3. Altyapı: Terraform ile ağ, kimlikler, servisler ve depolama kaynakları. 4. Geliştirme: Python veya C# ile API ve servis entegrasyonları. 5. Dağıtım: CI/CD pipeline, container i

İş ve teknik gereksinim dokümanı. C4 ve dağıtım mimarisi diyagramları. Terraform kaynak kodu. Python veya C# uygulama kaynak kodu. Dockerfile ve CI/CD tanımları. IAM ve güvenlik kontrol matrisi. Test raporu. Aylık ve yıllık maliyet tahmini. Yedekleme ve felaket kurtarma planı. Mimari karar kayıtları. Üretime geçiş ve operasyon kılavuzu.